Cristy Brandriet | CBI_IS_Opdracht 6

CBI_IS_Opdracht 6

Plattegronden tekenen

Voor velen van jullie de eerste keer dat je een plattegrond op schaal tekent! Lastig dus. Het beste kun je de beschrijving in het boek en de extra uitleg op deze pagina volgen en dan in het diepe springen… Je doet dit waarschijnlijk voor het eerst en daarom kun je niet meer dan je best doen.

Feitelijke situatie in kaart brengen

In de verschillende fases van het ontwerpproces gebruikt een ontwerper plattegrondtekeningen.

  1. Een plattegrond is een schematische afbeelding van een ruimte in een verkleinde schaal. In de eerste instantie gebruiken we een plattegrond op de situatie feitelijk vast te leggen.
  2. Daarna gebruiken we deze als hulpmiddel bij het zoeken naar een goed ontwerp (van een aangepaste indeling van een ruimte; een meubelplan; verlichtingsplan; kleurenplan, etc.)
  3. Vervolgens wordt de interieurtekening gebruikt als overdrachtsmiddel om de ontwerpideeën (met de opdrachtgever) te bespreken en eventueel aan te passen.
  4. Uiteindelijk kan de tekening ook gebruikt worden door de aannemer, schilder en ander vakmensen als uitgangspunt voor hun werk.

Kortom, de interieurtekening is een van de belangrijkste gereedschappen die een professional op het gebied van de interieurvormgeving heeft..

Toch wil een fraaie, vakkundig gemaakte tekening op zichzelf nog niet zeggen dat het ontwerp goed is. Je moet zowel het tekenen (de presentatie van het ontwerp) als het ontwerpen beheersen.

De basisplattegrond

De basisplattegrond (de naam zegt het al) is de basistekening voor de interieurtekening.

Het is een aan de hand van de bouwtekening of (in het geval zo’n tekening ontbreekt) een opmetingstekening gemaakte, nauwkeurig uitgevoerde plattegrond van één ruimte, op een bij de afmetingen van de ruimte passende schaal.

In de basisplattegrond vermelden we alle maten, zorg ervoor dat alle maten duidelijk leesbaar en bij voorkeur in één leesrichting in je tekening geplaatst zijn (men moet dus niet de plattegrond steeds hoeven te draaien om de maten te kunnen lezen!).

In alle uitwerkingen die volgen uit de basisplattegrond laat je de maten weg!

Hier zie je een voorbeeld van een basistekening. Verderop deze pagina wordt uitgelegd hoe je een basistekening kunt maken.

De opmetingstekening

Als uitgangspunt voor de uitgewerkte basisplattegrond die je hier ziet werd de onderstaande opmetingstekening gebruikt.

Een opmetingstekening is dus een uit de hand getekende (niet op schaal) weergave van de ruimte die er (voor eigen gebruik) voor bedoeld is om de maten in te schrijven bij de muren, ramen, deuren en alle ander vaste onderdelen (schoorsteen, radiatoren, contactdozen, etc.)

Aan de hand van deze opmetingstekening maak je vervolgens een basisplattegrond.

We maken een opmetingstekening normaal gesproken alleen als er geen bouwtekening voorhanden is van een ruimte, want het gaat hier om een zeer uitvoerige en tijdrovende klus, die bovendien om een grote nauwkeurigheid vraagt.

Bij een opmeting moet de volledige ruimte over de vloer worden opgemeten en daarna nog eens nagemeten vanaf de andere kant. Als alle maten zijn opgenomen en opgeschreven in de opmetingstekening kan aan de hand hiervan een basisplattegrond op schaal gemaakt worden.

Schalen
  • De schaal voor interieurplattegronden is altijd groter dan die van bouwtekeningen, omdat we meer in detail het interieur willen laten zien. (Bij bouwtekeningen worden soms wel gedetailleerde uitwerkingen van bepaalde onderdelen in een grotere schaal gevoegd)
  • In een plattegrond wordt als het ware de horizontale doorsnede (op een meter vanaf de vloer) van een ruimte gegeven die op schaal wordt uitgewerkt. Afhankelijk van wat je wilt laten zien kies je hierbij voor een passende schaal. In de (interieur)architectuur wereld hebben we vaste afspraken over het gebruik van schalen.

Hieronder staan de standaardschalen:

  • Voor de grotere ruimten, zoals een woonkamer schaal 1: 50 (1 meter in de werkelijke ruimte is 2 centimeter op papier)
  • Voor de kleinere ruimten, zoals de badkamer en toilet schaal 1: 20 ( 1 meter in de ruimte is 5 centimeter op papier)
  • En voor extreem grote ruimten en totale woningen schaal 1:100 (1 meter in de ruimte is 1 centimeter op papier) Voor interieurontwerpen is deze schaal te klein.

We gebruiken voor het tekenen op schaal in principe altijd een schaalliniaal.

In de basisplattegrond worden alleen de binnenmaten van de ruimte vermeld.

Buiten de tekening worden rechtsonder de gebruikte schaal en de noordpijl aangegeven. De pijlrichting laat zien hoe de ligging van de ruimte is ten opzichte van het noorden, hiervan kan afgeleid worden hoe de zon rondom de woning draait. (Belangrijk om te onthouden: de zon komt in het oosten op en gaat in het westen onder.)

Tekentips:
  • Gebruik alleen de standaard bouwsymbolen uit het opgenomen overzicht dat je iets verderop op deze pagina vindt.
  • In bouwtekeningen worden muren over het algemeen gearceerd. Er zijn verschillende typen arceringen, die staan voor het materiaal dat gebruikt is.
  • Voor een interieurontwerp zijn die materialen minder relevant, de muren worden daarom meestal volledig zwart ingekleurd.
  • Trek alle lijnen (ook voor deuren en ramen) altijd met een liniaal, zo wordt het werk netjes en nauwkeurig en dit is zeer belangrijk omdat het de basistekening is
  • De muurdiktes moeten ook in de plattegrond opgenomen worden, maar haal de diktes niet per ongeluk af van het grondoppervlak, teken dus de muur achter de netto binnenmaten.
  • Het is belangrijk dat bij het tekenen van de deuren en ramen een duidelijk begin en eind te zien is. Deuren en ramen moeten ook nauwkeurig en op schaal getekend worden.
  • Let op: deuren en ramen zitten in een muur, je moet dus in de muurdikte een opening opnemen waarin je het juiste symbool tekent. Zie verderop voor de symbolen.
  • Geef de draairichting van deuren aan en teken het deurblad even groot als de deuropening.
  • Als ter verduidelijking van de tekening teksten of maten geplaatst moeten worden doe dit dan netjes en zorg dat ze leesbaar zijn zonder dat de tekening gedraaid moet worden.
  • We gebruiken in principe altijd een schaalliniaal, dan hoef je zelf geen schalen om te rekenen.
  • Kies op de liniaal de schaal van waaruit je de plattegrond maakt (1: 50 of 1: 20) en trek dan de lijnen in de opgegeven maat. Dus onafhankelijk van de schaal die je gebruikt trek je de lijn langs de liniaal voor de afstand die je nodig hebt, je hoeft zelf niets te berekenen.
  • Er zijn sjablonen te koop waarop standaardmeubelen zijn opgenomen, vaak op schaal 1:50, deze vergemakkelijken het tekenen van de meubelstukken, maar een belangrijk nadeel hiervan is dat hierin alleen standaardmaten zijn opgenomen, daarom verdient het handtekenen van de meubelstukken over het algemeen de voorkeur.
  • Bovendien bepalen sjablonen als je niet uitkijkt het ontwerp en dat zou juist andersom moeten zijn!
  • Voor alle tekenwerk geldt, dat het steeds makkelijker wordt als je veel oefent.
  • Hier kun je, ter kennisname ook nog wat  extra documentatie vinden over tekenen.
  • Richtlijnen_Tekenwerk
Werkwijze bij het maken van een basisplattegrond
  • Neem de bouwtekening (normaal gesproken) als uitgangspunt en teken met een (vul)potlood en (schaal)liniaal de ruimte op het transparantvel na op de gewenste schaal.
  • In de tekening worden ook alle deuren, ramen en vaste onderdelen (schoorsteen, e.d.), opgenomen.
  • Als de totale ruimte netjes en op schaal is getekend en je gecontroleerd hebt of alles nauwkeurig is opgenomen worden de potloodlijnen, met de liniaal overgetrokken.
  • Voor de muren worden zwarte markers gebruikt (kies de dikte die past bij de muurdikte) en voor de ramen en deuren en de eventueel opgenomen onderdelen van het interieur fineliners, die eventueel ook ingekleurd kunnen worden met kleurenmarkers.
  • Door de potlood tekening uit te werken met fineliners en markers (van verschillende diktes) krijgt de plattegrondtekening meer diepte en oogt het geheel aansprekend en professioneel.
  • Vermeld, met een fineliner de binnenmaten in de plattegrond, het moet duidelijk zijn waar het begin en eind van een onderdeel waarbij je de maat aangeeft is. Probeer de maten in één richting te schrijven.
  • Rechtsonder de tekening wordt de schaal aangegeven en de noordpijl opgenomen.
  • Omdat de basisplattegrond de basis is van alle hiervan afgeleidde ontwerpen (meubelplan, verlichtingsplan, etc.)  is het erg belangrijk dat alle gegevens hierin kloppen, controleer daarom altijd het eindresultaat.
Tekenbenodigdheden

Voor het maken van interieurplattegronden zijn de volgende materialen noodzakelijk:

  • Bijvoorkeur transparant papier (A3 blok en A4 blok) en anders witte vellen tekenpapier.
  • Een scherpgepunt potlood/vulpotlood
  • Enkele watervaste, zwarte fineliners met verschillende diktes
  • Enkele watervaste zwarte markers met verschillende diktes
  • Een watervaste kleurenset markers (interieuruitvoering) en anders een ruime sortering kleurpotloden.
  • Een schaalliniaal

Er zijn ook professionele hulpmiddelen voor het tekenen van plattegronden verkrijgbaar, zoals een tekenpen (gebruik verschillende diktes) en een tekenbord – of tafel.

Voor de tekenopdrachten bij onze opleiding zijn deze niet strikt noodzakelijk en voldoen de eerder genoemde tekenbenodigdheden.

Papierformaten

Video over interieurtekenen (Engelstalig)

ID_3148_Metron_interiors
ID_157
ID_155
ID_50
De bouwymbolen

Voor het tekenen van gebouwen en ruimtes zijn vaste afspraken gemaakt. Hierbij gaat het met name om het tekenen van muren, ramen en deuren, maar ook voor andere vaste onderdelen in een gebouw. Hierna volgt een overzicht van de meest voorkomende symbolen die hiervoor worden gebruikt. In het interieurontwerp houden we deze symbolen (soms in iets gewijzigde vorm) aan.

Uitleg en toelichting op de symbolen:
  • A. Steens metselwerk, dragende* muur. Deze muur wordt vaak als woningscheidende muur toegepast.
  • B. Spouwmuur, meestal dragende buitenmuur en soms al woningscheidende muur toegepast.
  • C. Halfsteens metselwerk, soms als meedragende muur gebruikt.
  • D. Lichte, niet dragende scheidingswand.
  • De van A t/m D aangegeven muren worden in interieurplattegronden vaak volledig zwart ingekleurd. De (verschillende soorten) arceringen die in de bouwwereld worden gebruikt om te laten zien welke (bouwkundige) uitvoering en het materiaal op die plaats moeten worden gebruikt. Voor een interieurontwerp zijn deze zaken minder relevant, bovendien kunnen de arceringen nogal afleiden van het ontwerp.
  • F. Kozijn met deur (let op deze maken onderdeel uit van de muur)
  • G. Kozijn, met deur en draairichting.
  • H. Kozijn, met deur waarbij de ruimte die de draaiende deur in beslag neemt is opgenomen.
  • I. Raamkozijn. Bij een raamkozijn dat tot op de vloer doorloopt is de muur onderbroken en bij een raamkozijn dat hoger begint loopt de muur door! )
  • J. Trap met opgaande looprichting (de pijl geeft de stijgrichting aan)
  • K. Schoorsteenkanalen.

* Een dragende muur is een muur waarop bovenliggende vloeren, balken of wanden rusten.

Een balkdragende muur is in oudere woningen te herkennen aan houten vloerplanken, waarop de balken loodrecht gelegd zijn.

Bij een betonvloer is het erg lastig om het balkenverloop te zien.

In alle gevallen draagt een balkdragende vloer belangrijk bij aan de constructie en kan (zonder bouwkundige oplossingen) niet worden weggehaald.

Deurtypen

Papier

Passend bij de schaal wordt een papierformaat gekozen. Voor bouwkundige tekeningen worden over het algemeen A-formaten gebruikt, alle A-formaten kunnen worden teruggevouwen naar A4-formaat.

  • We gebruiken in het ontwerpproces voor plattegrondtekeningen in principe transparantpapier. De handelsnaam hiervoor is Calquepapier, het is te koop in de vorm van een papierblok of rollen.
  • De rollen zijn goedkoper en geschikt voor schetsen, de blokken zijn geschikt voor de presentatie.
  • Transparantpapier wordt gebruikt omdat hiermee over de plattegrond van de ruimte een nieuw vel gelegd kan worden waarin je als ontwerper zoekt naar de beste opstelling.
  • Je kunt het vel makkelijk verplaatsen over de basisplattegrond en zo kijken hoe een meubelopstelling op een andere positie uitpakt.
  • Je kunt verschillende tekeningen over elkaar heen leggen, net zo lang tot je tevreden bent.
  • Bij de opmetingstekening en de basisplattegrond kun je in principe volstaan met witte vellen tekenpapier, maar bij het maken van een meubelplan helpt het bij het vinden van de beste opstelling als je gebruik maakt van transparantpapier.
  • Als je de uiteindelijke meubelopstelling hebt gevonden mag je eventueel je ontwerp weer kopieren op witte vellen tekenpapier.
  • Wit tekenpapier heeft namelijk als voordeel dat het inkleuren makkelijker gaat dan op transparanten en bovendien komen de kleuren tegen een witte achtergrond beter tot hun recht.