Cristy Brandriet | Ontwerpuitgangspunten badkamer

Ontwerpuitgangspunten badkamer

Menselijke maten

De gebruiksruimtes plannen

In het ontwerp voor de badkamer spelen de menselijke maat en hiervan afgeleid de gebruiksruimtes een zeer belangrijke rol.

  • Met gebruiksruimte bedoelen we de ruimte die we voor ons bewegende lichaam nodig hebben om de activiteiten te kunnen verrichten die we willen uitvoeren in de ruimte.
  • De actieve menselijke maten liggen dus ten grondslag aan de gebruiksruimtes waarmee we rekening moeten houden in het ontwerp.
  • Uitgaande van de wederkerende activiteiten (die je dus goed moet inventariseren) bij de toestellen in de ruimte moet je dus weten hoe het lichaam beweegt en hoeveel vrije ruimte hiervoor nodig is.
  • Voor een wastafels bijv. zal, bij het tandenpoetsen, je arm omhoog en je elleboog uitsteken, maar ook bij het in en uit een bad stappen, bij het afdrogen en aankleden beweegt je lichaam op bepaalde manieren.
  • De ruimte die je nodig hebt voor alle activiteiten (voor, naast, boven, achter en onder) de toestellen moet je dus in je planning meenemen, het is daarom erg belangrijk om die maten te kennen.

ID_454, Cristy_Brandriet

In de  illustratie is een voorbeeld te zien van een vaak gemaakte fout bij de wastafels.

  • Aan een wand van 1.70 werden twee waskommen uitgelijnd, voor de linker waskom voldoet de opstelling (qua gebruiksruimte) aardig, de gebruiker kan redelijk recht voor de waskom staan en deze zonder belemmering gebruiken, maar, bij de rechter waskom is er structureel een (gebruiks)ruimte tekort aan de rechterzijde van de waskom, indien daar een wand is..
  • Het probleem wordt nog groter als twee gebruikers tegelijk voor de wastafels willen staan: men staat structureel een behoorlijk stuk in elkaars gebruiksruimte er is immers voor twee personen is 2.20 nodig (i.p.v. de beschikbare 1.70). Er  is feitelijk onvoldoende gebruiksruimtes aanwezig voor twee wastafels.  Eén praktische, grote wastafel, waarvan een voorbeeld te zien is, zou een betere keuzes zijn.

ID_542, Cristy Brandriet

  • Een grote wastafel is over het algemeen beter toegankelijk en bruikbaar voor twee personen tegelijkertijd dan  twee (veel) te dicht op elkaar geplaatste wastafels.

Maximaal de ruimte benutten

  • We zijn gauw geneigd de toestellen rondom de ruimte te plaatsen, vanwege de aan- en afvoervoorzieningen die vanuit de wanden lopen, maar het is ook best mogelijk om bijv. de water aan- en afvoer voor bijv. een vrijstaand bad in de vloer op te nemen. Hiernaast zie je hiervan een voorbeeld.
  • Bovendien zorgt een ruime opstelling van de stukken in een grotere ruimte voor een evenwichtiger proportionering (dan je bij het aanhouden van de minimale gebruiksruimtes in een grote ruimte zou krijgen) In een ruime badkamer kan dus ook meer ruimte worden genomen voor de afmetingen (l x b) voor een douche, een wastafelplateau, afzetwanden rondom wastafels het toilet en bad, etc. etc.
  • Toch worden over het algemeen ruimere opstellingen en gebruiksruimtes in de badkamer zeer gewaardeerd. Zo ontstaat niet alleen meer bewegingsruimte bij de activiteiten, maar vooral een ‘gevoel van ruimte’ waardoor men de ruimte, als een luxueuze, comfortabele leefomgeving ervaart.
  • Vanzelfsprekend blijft hierbij ook de menselijke maat relevant en zoek je in je ontwerp naar een evenwicht tussen de gebruiker en zijn ruimte.
  • De minimale gebruiksruimtes geven feitelijk de ondergrenzen aan waaraan het ontwerp qua maatvoering in ieder geval moet voldoen, maar als het kan verdient het altijd de voorkeur om uit te gaan van ‘maximale gebruiksruimtes’ .
  • Soms kun je ook met het aanbrengen van een haakse wand tot oplossingen komen, zie ook de illustratie hiernaast. Je ziet hoe de wastafels aan weerszijden van een ingebrachte haakse wand zijn geplaatst. Deze oplossing is bijv. geschikt als de gebruikers ieder een grote mate van privacy willen. Let er wel op dat je voldoende ruimte hebt naast de wand dat beide gebruikers er goed langs heen kunnen lopen en dat de ruimte niet claustrofobisch aanvoelt. Ga uit van minimaal 1.20 vrije doorloopruimte
  • Op de foto daaronder is een voorbeeld te zien hoe aan een halfhoge scheidingswand een wc en bidet werden geplaatst, terwijl aan de andere zijde het ligbad is geplaatst. Dit moderne ontwerp kenmerkt zich door de speelse en ruime opzet en de evenwichtige, maar pittige combinaties qua materialen en kleuren. De maat van de plavuis bepaalt ook de breedte maat van de (rode) kasten (toegepaste proportionering) Qua materialen zien we: lichtgrijze vierkante plavuizen, zwarte mozaiektegels, matglazen paneel, RVS details. De materialen werden gecombineerd met witte keramische stukken.

Hoewel dit interieur, vanuit het oogpunt van de ontwerptechnieken een uitstekend ontwerp laat zien wil dat niet zeggen dat het geschikt is voor iedereen en in iedere ruimte.

 

Het is belangrijk om in je ontwerpen behalve vanuit de ontwerptechnieken ook altijd te blijven redeneren vanuit de behoeften en smaak van de opdrachtgever.

 

Bovendien is het voor een ontwerper een valkuil om vanuit de eigen behoeften en het eigen gebruik ‘ in te vullen’ voor de opdrachtgever, die mogelijk heel andere ideeen en wensen heeft ten aanzien van het gebruik.

 

De gebruikers en hun wensen moeten altijd en vooral ook in de badkamer het leidende uitgangspunt zijn!

Hiernaast zie je een afbeelding van de gebruiksruimtes we bij het ontwerp van een badkamers hanteren.

  • De hierin aangegeven maten zijn de minimale maten die noodzakelijk zijn per persoon, per toestel.
  • Deze aangegeven minimale gebruiksruimtes moeten bij ieder toestel in het ontwerp worden opgenomen, hierbij is het van belang dat de gebruiksruimtes bij de diverse toestellen in de ruimte elkaar, normaal gesproken, niet mogen overlappen.
  • In een enkel geval kun je, bij ruimtegebrek, hierop een uitzondering maken, maar dan alleen maar als het toestel waar de overlap ontstaat niet intensief gebruikt wordt (bijv. bij een ligbad)
  • Maar in het algemeen is het zo, dat hoe fraai de sanitaire toestellen ook zijn en hoe goed ze ook afgestemd zijn op het gebruik en de gebruiker ze pas bruikbaar en functioneel zijn als we er in het ontwerp ook de bijbehorende gebruiksruimte bij hebben opgenomen.  

In de afbeelding hieronder zie je een badkamerontwerp waarin rekening gehouden werd met het gebruik van alle toestellen door meerdere gebruikers tegelijkertijd.

ID_411, Cristy Brandriet

Om je een idee te geven van het belang van de gebruiksruimtes voor een onbelemmerde uitvoering van de activiteiten in de badkamer zie je hierboven een voorbeeld van een badkamer, waarin de toestellen met de gebruikers en de minimale gebruiksruimtes zijn aangegeven. In dit geval gaat het om een ruimte waarin meerder personen tegelijkertijd actief zijn.

  • Als uitgangspunt werden bij de indeling en inrichting van deze niet al te grote ruimte de (wederkerende) activiteiten en bewegingen (per persoon en per toestel) genomen en is rekening gehouden met de benodigde ruimte voor lopen en passeren.
  • Je ziet dat er geen overlap ontstaat als iedere gebruiker voor zijn toestel staat en de bewegingen maakt die horen bij de desbetreffende activiteit.
  • Tegelijkertijd kun je zien hoe marginaal de (minimale gebruiks)ruimtes eigenlijk zijn en hoe de situatie kan veranderen zodra personen anders gaan bewegen.
  • Kijk bijvoorbeeld wat er gebeurt als de linker gebruiker van de wastafel en zijwaarts stapje maakt richting de andere gebruiker van de wastafel, deze wordt dan richting de douchewand gedrongen, waardoor deze bijvoorbeeld zijn elleboog kan stoten. En als de gebruiker van het toilet opstaat komt deze al gauw terecht in de gebruiksruimte van de (eventuele) badgebruiker.
  • De benodigde gebruiksruimtes (per persoon en per toestel) moeten daarom leidend zijn in je badkamerontwerpen daarom is het essentieel dat je gebruiksruimtes goed onthoudt.
ID_411, Cristy Brandriet
ID_411, Cristy Brandriet
ID_543, Villeroy&Boch
ID_411, Cristy Brandriet
ID_543, Villeroy&Boch
ID_566, Ragaz_badkamer
ID_544, Cristy Brandriet
ID_567, Viega