Cristy Brandriet | Opdracht 6_IS_NTI

Opdracht 6_IS_NTI

Plattegronden tekenen

Voor velen van jullie de eerste keer dat je een plattegrond op schaal tekent! Lastig dus.

Het beste kun je de beschrijving in het boek en de extra uitleg op deze pagina volgen en dan in het diepe springen…

In de praktijk zul je waarschijnlijk niet zo vaak een opmetingstekening maken (zie verderop op deze pagina) toch vinden we het belangrijk dat je ermee oefent.

Door het zelf opmeten van een ruimte, met alle vaste onderdelen (ramen, kozijnen, haard, nissen, inbouwkasten, e.d.) die hierin zijn opgenomen krijg je een beter inzicht in de mogelijkheden en beperkingen van ruimtes.

Bovendien vergroot je het ruimtelijk inzicht en je leert nauwkeurig meten en tekenen.

Vandaar dus dat je bij opdracht 6 vanuit een opmetings-plattegrond een basisplattegrond moet maken.

ID_11, Cristy Brandriet

Hierna geef ik meer in het algemeen een uitleg over de verschillende typen tekeningen en hun kenmerken.

In de verschillende fases van het ontwerpproces gebruikt een ontwerper plattegrondtekeningen.

Een plattegrond is een schematische afbeelding van een ruimte in een verkleinde schaal.

  • In de eerste instantie gebruiken we een plattegrond op de situatie feitelijk vast te leggen, daarna gebruiken we deze als hulpmiddel bij het zoeken naar een goed ontwerp (van een aangepaste indeling van een ruimte; een meubelplan; verlichtingsplan; kleurenplan, etc.)
  • Vervolgens wordt de plattegrond gebruikt als overdrachtsmiddel om de ontwerpideeën (met de opdrachtgever) te bespreken en eventueel aan te passen.
  • Uiteindelijk kan de tekening ook gebruikt worden door de aannemer, schilder en ander vakmensen als uitgangspunt voor hun werk.
  • Kortom, de plattegrondtekening is een van de belangrijkste gereedschappen die de interieurdesigner heeft.. Toch wil een fraaie, vakkundig gemaakte tekening op zichzelf nog niet zeggen dat het ontwerp goed is. Je moet zowel het tekenen (de presentatie van het ontwerp) als het ontwerpen beheersen.

Typen plattegrondtekeningen

De bouwtekening

Een bouwtekening is een door de architect of bouwkundige gemaakt technische tekening van het gebouw. Alle ruimten in het gebouw worden hierop op schaal weergeven, met de posities (en uitvoering) van muren, deuren, ramen, trappen, etc.

Op bouwtekeningen worden (zowel de binnen als de buiten) maten aangegeven, dit wordt op een specifieke manier gedaan. In het overzicht hieronder wordt uitgelegd hoe.

Daarnaast wordt over het algemeen een renvooi opgenomen, dit is een nadere verklaring of aanvulling op de tekening. Soms wordt er ook een legenda opgenomen, dat wil zeggen een overzicht met de gebruikte symbolen en andere tekens op de tekening en de verklaring daarvan.

Als er een bouwtekening beschikbaar is wordt deze altijd als uitgangspunt genomen voor het uitwerken van interieurplattegronden.

Let op: soms zijn in de beschikbare bouwtekening (vooral bij oudere woningen) niet alle aangebrachte wijzigingen in de woning in de plattegrond opgenomen. Het is belangrijk om vooraf na te gaan of dit het geval is.

De basisplattegrond

ID_157

De basisplattegrond (de naam zegt het al) is de basistekening voor de interieurtekening. Het is een aan de hand van de bouwtekening (of in het geval zo’n tekening ontbreekt een opmetingstekening, zie uitleg hieronder) gemaakte, nauwkeurig uitgevoerde plattegrond van één ruimte, op een bij de afmetingen van de ruimte passende schaal. De schaal voor interieurplattegronden is altijd groter dan die van bouwtekeningen, omdat we meer in detail het interieur willen laten zien. (Bij bouwtekeningen worden soms wel gedetailleerde uitwerkingen van bepaalde onderdelen in een grotere schaal gevoegd)

In de basisplattegrond worden alleen de binnenmaten van de ruimte vermeld. Buiten de tekening worden rechtsonder de gebruikte schaal en de noordpijl aangegeven. De pijlrichting laat zien hoe de ligging van de ruimte is ten opzichte van het noorden, hiervan kan afgeleid worden hoe de zon rondom de woning draait. (Belangrijk om te onthouden: de zon komt in het oosten op en gaat in het westen onder.)

De opmetingstekening

ID_155

Een opmetingstekening is een uit de hand getekende (niet op schaal) weergave van een ruimte, die bedoeld is om alle maten in op te nemen van de ruimte met alle hierin opgenomen vaste onderdelen (schoorsteen, radiatoren, contactdozen, etc.)

We maken een opmetingstekening normaal gesproken alleen maar als er geen bouwtekening voorhanden is van een ruimte, want het gaat hier om een zeer uitvoerige en tijdrovende klus, die bovendien om een grote nauwkeurigheid vraagt.

Bij een opmeting moet de volledige ruimte over de vloer worden opgemeten en daarna nog eens nagemeten vanaf de andere kant. Als alle maten zijn opgenomen en opgeschreven in de opmetingstekening kan aan de hand hiervan een basisplattegrond op schaal gemaakt worden.

Interieurtekeningen

Voor het meubelplan, het verlichtingsplan en het kleuren- en materialenplan dient de basisplattegrond als het ware als sjabloon. De basisplattegrond vormt dus de basis van al deze ontwerpen, hiertoe neem je de hele basisplattegrond over op een transparantvel, de maten kun je weglaten, die staan immers al op de basisplattegrond en die zouden alleen maar afleiden van het ontwerp.

Schalen

In een plattegrond wordt als het ware de horizontale doorsnede (op een meter vanaf de vloer) van een ruimte gegeven die op schaal wordt uitgewerkt. Afhankelijk van wat je wilt laten zien kies je hierbij voor een passende schaal. In de (interieur)architectuur wereld hebben we vaste afspraken over het gebruik van schalen.

Hieronder staan de standaardschalen:

  • Voor de grotere ruimten, zoals een woonkamer schaal 1: 50 (1 meter in de werkelijke ruimte is 2 centimeter op papier)
  • Voor de kleinere ruimten, zoals de badkamer en toilet schaal 1: 20 ( 1 meter in de ruimte is 5 centimeter op papier)
  • En voor extreem grote ruimten en totale woningen schaal 1:100 (1 meter in de ruimte is 1 centimeter op papier) Voor interieurontwerpen is deze schaal te klein.
  • We gebruiken voor het tekenen op schaal in principe altijd een schaalliniaal.

De bouwymbolen

Voor het tekenen van gebouwen en ruimtes zijn vaste afspraken gemaakt. Hierbij gaat het met name om het tekenen van muren, ramen en deuren, maar ook voor andere vaste onderdelen in een gebouw. Hierna volgt een overzicht van de meest voorkomende symbolen die hiervoor worden gebruikt. In het interieurontwerp houden we deze symbolen (soms in iets gewijzigde vorm) aan.

Uitleg en toelichting op de symbolen die je hieronder ziet.

ID_50

  1. Steens metselwerk, dragende* Deze muur wordt vaak als woningscheidende muur toegepast.
  2. Spouwmuur, meestal dragende buitenmuur en soms al woningscheidende muur toegepast.
  3. Halfsteens metselwerk, soms als meedragende muur gebruikt.
  4. Lichte, niet dragende scheidingswand.
  5. De van A t/m D aangegeven muren worden in interieurplattegronden vaak volledig zwart ingekleurd. De (verschillende soorten) arceringen die in de bouwwereld worden gebruikt om te laten zien welke (bouwkundige) uitvoering en het materiaal op die plaats moeten worden gebruikt. Voor een interieurontwerp zijn deze zaken minder relevant, bovendien kunnen de arceringen nogal afleiden van het ontwerp.
  6. Kozijn met deur.
  7. Kozijn, met deur en draairichting.
  8. Kozijn, met deur waarbij de ruimte die de draaiende deur in beslag neemt is opgenomen.
  9. Bij een raamkozijn dat tot op de vloer doorloopt is de muur onderbroken en bij een raamkozijn dat hoger begint loopt de muur door!   )
  10. Schoorsteenkanalen
  11. Trap met opgaande looprichting (de pijl geeft de stijgrichting aan)

* Een dragende muur is een muur waarop bovenliggende vloeren, balken of wanden rusten. Een balkdragende muur is in oudere woningen te herkennen aan houten vloerplanken, waarop de balken loodrecht gelegd zijn. Bij een betonvloer is het erg lastig om het balkenverloop te zien. In alle gevallen draagt een balkdragende vloer belangrijk bij aan de constructie en kan (zonder bouwkundige oplossingen) niet worden weggehaald.

Tekenbenodigdheden

Voor het maken van interieurplattegronden zijn de volgende materialen noodzakelijk:

  • Transparant (Calque) papier (A3 blok en A4 blok)
  • Tekenpapier (A3 blok en A4 blok)
  • Een scherpgepunt potlood/vulpotlood
  • Enkele watervaste, zwarte fineliners met verschillende diktes
  • Enkele watervaste zwarte markers met verschillende diktes
  • Een watervaste kleurenset markers (interieuruitvoering)
  • Een schaalliniaal

Er zijn ook professionele hulpmiddelen voor het tekenen van plattegronden verkrijgbaar, zoals een tekenpen (gebruik verschillende diktes) en een tekenbord – of tafel.

Voor de tekenopdrachten in deze methode zijn deze niet noodzakelijk en voldoen de eerder genoemde tekenbenodigdheden prima.

Waarom transpantpapier gebruiken?

Transparantpapier wordt gebruikt als ontwerptool, omdat hiermee over de basisplattegrond van de ruimte al tekenend kunt zoeken naar de beste opstelling. Je kunt het vel makkelijk verplaatsen over de basisplattegrond en zo kijken hoe een meubelopstelling op een andere positie uitpakt. Je kunt verschillende tekeningen over elkaar heen leggen, net zo lang tot je tevreden bent.

Je kunt het definitieve ontwerp vervolgens uitwerken (of je transparant kopiëren) op een wit tekenvel, waarin je later ook de kleuren kunt aanbrengen.

Tekentips:

  • Gebruik alleen de standaard bouwsymbolen uit het opgenomen overzicht.
  • In bouwtekeningen worden muren over het algemeen gearceerd. Er zijn verschillende typen arceringen, die staan voor het materiaal dat gebruikt is.
  • Voor een interieurontwerp zijn die materialen minder relevant, de muren worden daarom meestal volledig zwart of grijs ingekleurd.
  • Trek alle lijnen (ook voor deuren en ramen) altijd met een liniaal, zo wordt het werk netjes en nauwkeurig en dit is zeer belangrijk omdat het de basistekening is
  • De muurdiktes moeten ook in de plattegrond opgenomen worden, maar haal de diktes niet per ongeluk af van het grondoppervlak, teken dus de muur achter de netto binnenmaten.
  • Het is belangrijk dat bij het tekenen van de deuren en ramen een duidelijk begin en eind te zien is. Deuren en ramen moeten ook nauwkeurig en op schaal getekend worden.
  • Geef de draairichting van deuren aan en teken het deurblad even groot als de deuropening.
  • Als ter verduidelijking van de tekening teksten of maten geplaatst moeten worden doe dit dan netjes en zorg dat ze leesbaar zijn zonder dat de tekening gedraaid moet worden.
  • We gebruiken in principe altijd een schaalliniaal, dan hoef je zelf geen schalen om te rekenen. Kies op de liniaal de schaal van waaruit je de plattegrond maakt (1: 50 of 1: 20) en trek dan de lijnen in de opgegeven maat. Dus onafhankelijk van de schaal die je gebruikt trek je de lijn langs de liniaal voor de afstand die je nodig hebt, je hoeft zelf niets te berekenen.
  • Er zijn sjablonen te koop waarop standaardmeubelen zijn opgenomen, vaak op schaal 1:50, deze vergemakkelijken het tekenen van de meubelstukken, maar een belangrijk nadeel hiervan is dat hierin alleen standaardmaten zijn opgenomen, daarom verdient het handtekenen van de meubelstukken over het algemeen de voorkeur. Bovendien bepalen sjablonen als je niet uitkijkt het ontwerp en dat zou juist andersom moeten zijn!
  • Voor alle tekenwerk geldt, dat het steeds makkelijker wordt als je veel oefent.

Werkwijze bij het maken van een basisplattegrond

Neem de bouwtekening als uitgangspunt en teken met een (vul)potlood en (schaal)liniaal de ruimte op het transparantvel na op de gewenste schaal.

  • In de tekening worden ook alle deuren, ramen en vaste onderdelen (schoorsteen, e.d.), opgenomen. Als de totale ruimte netjes en op schaal is getekend en je gecontroleerd hebt of alles nauwkeurig is opgenomen worden de potloodlijnen, met de liniaal overgetrokken.
  • Voor de muren worden zwarte markers gebruikt (kies de dikte die past bij de muurdikte) en voor de ramen en deuren en de eventueel opgenomen onderdelen van het interieur fineliners, die eventueel ook ingekleurd kunnen worden met kleurenmarkers. Door de potlood tekening uit te werken met fineliners en markers (van verschillende diktes) krijgt de plattegrondtekening meer diepte en oogt het geheel aansprekend en professioneel.
  • Vermeld, met een fineliner de binnenmaten in de plattegrond. Let goed op dat alle maten in één richting worden geschreven (zonder het papier te moeten draaien moeten alle maten leesbaar zijn) Rechtsonder de tekening wordt de schaal aangegeven en de noordpijl opgenomen.

Omdat de basisplattegrond de basis is van het ontwerp is het erg belangrijk dat alle gegevens hierin kloppen, controleer daarom altijd het eindresultaat.