Cristy Brandriet | Licht je interieur op

Blog

Licht je interieur op

Soorten armaturen

De vorm en afwerking van het armatuur (de  houder van de lichtbron) en de plaats van de lichtbron (het type lamp) die hierin is opgenomen bepalen de manier waarop een lichtbundel wordt uitgestraald op een bepaalde oppervlakte.  Het soort kap en het materiaal bepalen dus hoe het licht door de armatuur gestuurd wordt. Met bijvoorbeeld een gesloten hangarmatuur van metaal, dat het licht recht omlaag richt op de eettafel krijg je compacte lichtvlekken op de eettafel. Bij een stoffen hanglamp zal door de kap heen ook nog wat licht vrijkomen.

De afstand van de lamp tot de tafel bepaalt ook nog eens hoeveel licht er tussen lamp en tafel verspreid kan worden.  Des te dichter de lamp op de tafel, des te compactere lichtvlekken.

Hieronder beschrijf ik de belangrijkste armaturen, maar er zijn vele variaties op de hier beschreven uitvoeringen mogelijk.

Hangarmatuur

Dit type armatuur kan in een interieur een belangrijke decoratieve waarde hebben, met name door de keuze van de kap en de plaatsing van de armatuur. Een hangarmatuur  hangt aan het plafond met snoeren, pendels of staaldraden, waardoor de verlichting lager in de ruimte, bijvoorbeeld boven een tafel wordt aangebracht. Neem bij een hanglamp boven de eettafel ongeveer 60 – 80 cm afstand tussen lamp en tafel. Zo kun jee er goed onderdoor kijken en ontstaat er een goede verbinding tussen tafel en armatuur. Hang je de armatuur te hoog, dan oogt het geheel onsamenhangend.  Plaats je een hanglamp bijv. boven een bijzettafel of dressoir dan bepaalt wat je op deze tafel wilt plaatsen de lichthoogte.

zuiver_hanglamp

Hierboven zie je fraaie voorbeelden van verlichting van het merk Zuiver.

Met hangarmaturen die op regelmatige afstanden in een ruimte worden geplaatst (bijvoorbeeld boven een lange eettafel) kun je ruimten gezellig maken. Bovendien kun je met hangarmaturen de ruimte optisch verlagen, wat in hoge ruimtes kan bijdragen aan een huislijker sfeer.

Het is belangrijk dat je erop let dat je door de hangarmaturen niet verblind wordt, vooral bij te grote kappen boven een hiervoor relatief te smalle tafel wordt je soms gedwongen om in de lamp te kijken. Er zijn ook armaturen die de lichtbron met een binnenkap afschermen zodat er geen hinderlijke verblinding ontstaat.

Met de onderstaande  Caboche (design)armatuur van Foscarini, in dit geval in een klassieke setting, ontstaat een prachtig, sfeervol en difuus licht dat door via de fraaie vormgeving van de kap wordt geegaliseerd.

caboche

Railarmatuur

Deze armaturen, waarin overwegend halogeen- en ledlampen geplaatst moeten worden, zijn bevestigd aan een spanningsrail of draad en kunnen hierop meestal verplaatst worden. De railverlichting kan aan plafonds, maar ook op wanden gemonteerd worden.

rail_armaturen

De armaturen kunnen vaak individueel gericht worden, bijvoorbeeld ook op de wand of het plafond, men kan hierdoor zowel direct als indirect licht krijgen. Daarnaast kan kunst of een ander object in een ruimte met een railverlichting extra aandacht krijgen.
Al teveel rails aan het plafond kunnen echter onnodig aandacht vragen voor het plafond en afleiden van de zaken die wel de moeite waard zijn.

Inbouwarmatuur en opbouwspots

inbouw_armaturen

Inbouwarmaturen zijn ingebouwd in het plafond, wand of bijvoorbeeld trap. Ze dienen meestal als basisverlichting. De lichtbron is vaak halogeen of led. Tegenwoordig kunnen de spots meestal individueel gericht worden. In je woonruimte zijn de richtbare inbouwspots meestal een betere keuze dan de statische omdat hiermee een grotere flexibiliteit kan worden gecreëerd in het verlichtingsplan.

Je kunt inbouwspots bijvoorbeeld ook in een kast met glazen schappen toepassen, waardoor spannende decoratieve effecten ontstaan en de objecten die worden belicht extra aandacht krijgen. Let erop dat het materiaal voor de spots goed aansluit bij het materiaal van de andere armaturen, zo worden de combinaties samenhangend.

Naast de hier beschreven inbouwarmaturen zijn er ook opbouwarmaturen verkrijgbaar, die dus op het gekozen oppervlak gemonteerd worden.

opbouw_armaturen

Ze hebben dezelfde lichteffecten als de inbouwarmaturen, maar aangezien meer in het oog springen, is het belangrijk om er goed op te letten dat de vormgeving goed aansluit bij de totale interieurvormgeving. Ook hier geldt: teveel opbouwarmaturen vragen onnodig veel aandacht, waardoor het kan afleiden van hetgeen je wilt aanlichten met de armatuur.

Het komt nogal eens voor dat, bij wijze van basislicht, er hele rijen plafondspots (op relatief te korte afstanden van elkaar) worden toegepast, het effect ervan wordt wel eens beschreven als: een ‘omgekeerde landingsbaan’. Zo’n rij met spots vraagt (onnodig) veel aandacht en bovendien is er dan sprake van overbelichting. Het is belangrijk om spots goed te doseren en te plaatsen, zoek naar een evenwichtige verdeling van de spots over de ruimte en evenwichtige afstanden tussen de spots onderling. Als  minimale afstand kun je 1 a 1,5 meter aanhouden en begin vanuit de wand op zo’n 50 a 70 cm. Belangrijk is het ook dat je spots combineert met andere armaturen, zoals staande en tafeluitvoeringen. Zo ontstaat ook een goede verhouding in de lichthoogtes in een ruimte.

Wandarmatuur

wand_armaturen

Wandarmaturen kunnen op allerlei manieren zijn uitgevoerd (direct, indirect, uplight, downlight, diffuus) Ze zorgen voor een plezierig basislicht of een sfeerverlichting. Op goedgekozen en regelmatige afstanden van elkaar, verdeeld over een ruimte, lichten ze de omtrek en hoogte van de ruimte aan, waardoor ze een belangrijk ruimteeffect hebben.

Bovendien leidt het eerste licht je als het ware naar het volgende en het daarop volgende licht, waardoor je met het licht de gebruikers de weg kunt wijzen (bijv. in hotels naast de hotelkamerdeuren). Dit effect is ook te zien in de bovenstaande afbeelding. Een montagehoogte van 1.80 is voor de meeste situaties een juiste keuze.

Daarnaast kan een wandarmatuur (met een geconcentreerde lichtbundel omlaag) ook gebruikt worden voor accentverlichting, bijv. naast een bed of fauteuil.

flos-cove-01-104

En let op het bovenstaande plaatje, dit lijkt een staande armatuur, maar het is een gipsen wandarmatuur, van het merk Flos: de Cove.

Staande armatuur

Dit type armatuur is in allerlei varianten verkrijgbaar, met rechte voet of gebogen voet (booglamp) afhankelijk van het type kap, al dan niet draaibaar te gebruiken als indirect en direct licht, in uplight en downlight variant, met alle eigenschappen die hiervoor al besproken zijn. Staande lampen kunnen door de hoogte en vorm een belangrijke decoratieve rol spelen in het interieur.

Arco, van Achille en Pier Giacomo Castiglioni

Op de afbeelding zie je een interieur waarin de klassieker Arco ( Achille en Pier Giacomo Castiglioni) van het merk Flos  is toegepast. Een dergelijke armatuur kan overigens ook heel goed bij een eettafel geplaatst worden, als er  geen verlichtingspunt boven de tafel aanwezig is.

Plafondarmatuur

Er zijn vele verschillende uitvoeringen mogelijk met direct- indirect en diffuus licht. Op de afbeelding zie je een voorbeeld van dit laatste type armatuur (plafonière ) met een gelijkmatig, diffuus licht. Dit type is geschikt als basisverlichting.

Plafoniere

Moderne en stijlvolle plafoniere  Varano, van het merk Eglo.

Een indirecte plafondarmatuur richt de lichtstralen in de eerste instantie op het plafond, de ruimte lijkt hierdoor hoger. Door terugkaatsing vanaf een licht plafond wordt de lichtopbrengst vergroot, bovendien lijkt je plafond hierdoor hoger.

Effecten voor de ruimte

Hou bij het positioneren van verlichtingsarmaturen rekening met de volgende ruimte-effecten:

  • Een armatuur die vanaf het plafond (direkt) naar beneden schijnt geeft minder licht, dan een armatuur die het licht  (indirekt) eerst op een deel van (het witte reflecterende) plafond of de wand schijnt waardoor het licht  wordt weerkaatst en de lichtopbrengst wordt vergroot.

indirect-light_Osram

  • Iedere  (indirecte) armatuur die het licht eerst richt op een deel van (het witte reflecterende)  plafond en wand laat de kamer hoger en ruimer lijken dan bij het gebruik van een directe armatuur.
  • Het licht dat via een wand of plafond weerkaatst wordt geeft mooiere contrasten (schaduwwerking) en voelt vaak prettiger dan een directe lichtstraal.
  • Een ruimte heeft licht en schaduw nodig om hierin de vormen, structuren en diepte te kunnen beleven.

Armaturen en omstandigheden

Hier werden de meest gebruikte verlichtingsarmaturen vanuit hun functie- en uitvoeringskenmerken besproken. Het is in dit verband nog belangrijk om op te merken dat armaturen vanwege hun uitvoering niet altijd geschikt zijn voor het gebruik in iedere ruimte. Zo zijn er voor de ‘natte ruimten’ speciale armaturen nodig die berekend zijn op (condens)vocht. Het is dus belangrijk om bij het uitzoeken van armaturen er ook op te letten of ze geschikt zijn voor de omstandigheden (bijv. warmte, kou en vocht) in de ruimte.

Naast de behandelde functionele taken van  armaturen (en lampen) hebben deze natuurlijk ook een belangrijke ruimtelijke- en decoratieve waarde in het interieur.

Decoratieve rol van armaturen

Door de vormgeving van armaturen goed op elkaar (en binnen de gekozen interieurstijl) af te stemmen ontstaat een eenheid in de armaturenfamilie, die (mede) zorgt voor een uitgebalanceerde interieurvormgeving.

Als je kiest voor armaturen uit één designfamilie, zoals bijvoorbeeld de bekende Tolomeo lijn van fabrikant Artemide, ontstaat een plezierig ritme in het interieur.

tolomeo-2
Je kunt hiermee zorgen voor een ‘rode draad’ die door je interieur loopt. Neem dan liefst wel armaturen in verschillende maten, zo kun je zorgen voor een prettige, rustige herhaling die door de kleine verschillen toch niet saai wordt.

Toch kun je soms juist ook met een enkele blikvanger, en een zogenaamde decoratieve verlichting zorgen voor verrassing en originaliteit in het  interieur. Door het aandragen van originele, minder bekende (en voor de handliggende) armaturen kan een ontwerper een belangrijke meerwaarde geven aan een verlichtingsplan. Opdrachtgevers hebben vaak grote waardering voor originele voorstellen,  omdat ze het leuk vinden om zich met een originele en spannende armatuur (die weinig mensen hebben en kennen) te onderscheiden.

ID_362-Ingo-Maurer-Zettelz-5

In het interieur hierboven zie je hoe met behulp van de beroemde Zettelslamp van Ingo Maurer een prachtige en originele blikvanger in het interieurs werd ingebracht.

Overigens ligt het, bij dit soort decoratieve keuzes, niet voor de hand op de armatuur te herhalen. Hier zou herhaling eerder afbreuk doen aan het verrassingseffect. Het is wel belangrijk in de vormgeving van de andere armaturen die je erbij kiest te zoeken naar een aansluiting, bijv.. door voort te gaan op het basismateriaal waaruit het blikvanger is  gemaakt. Het is meestal aan te raden om armaturen met elkaar te combineren die stijlvormgeving (design, modern, landelijk, klassiek) op elkaar aansluiten, zo ontstaat een samenhangend geheel.

Kies bewust

Met de juiste keuzes voor de verlichtingsarmaturen, passend in de interieurvormgeving of juist in een doordacht contrast (decoratieve verlichting) hiermee, kun je een essentieel extra toevoegen in een interieur.  Toch zien we juist in de meeste huishoudens dat de samengestelde armaturenfamilie nogal willekeurig tot stand komt: men ‘verzamelt’ armaturen gedurende de tijd  en koopt hierbij (zonder te letten op overeenkomsten in de vormgeving van de armaturen onderling) steeds opnieuw en ad-hoc andere armaturen.  Hier valt dus nog veel winst te behalen!

Hier heb ik het alleen gehad over de soorten armaturen en hun kenmerken. Maar het is natuurlijk ook erg belangrijk om het juiste licht op de juiste plek te plannen. Lees daarom ook een duidelijke uitleg over De functies van verlichting in je interieur.

handtekeningCristy 2

Meer lezen over verlichting in het interieur?

Helaas zijn er verbijsterend weinig Nederlandse boeken te vinden over dit onderwerp, maar gelukkig zijn er wel veel goede Engelse boeken over dit onderwerp:



Artemide Image Banner 120 x 600