Cristy Brandriet | Slaaplekker

Blog

Slaaplekker

De aandacht voor het slaapkamerinterieur is in de afgelopen decennia zowel veranderd als toegenomen.

Waar deze kamer voorheen in de eerste instantie gezien werd als een ruimte voor het ‘slapen’ werd deze functionele benadering gaandeweg uitgebreid met algemeen gevoelde wensen ten aanzien van het comfort en een stijlvolle, persoonlijke vormgeving.

Vroeger kreeg het interieur van de slaapkamer vaak ook minder aandacht, omdat deze kamer toch niet gezien werd door anderen en tegenwoordig is juist  dit feit een argument om er veel aandacht voor te hebben juist òmdat het een persoonlijke ruimte is, alleen voor de gebruikers.

Slaapkamerinterieur, landelijke stijl. Uit: Interieurdesigner, Cristy Brandriet

Slaapkamerinterieur, landelijke stijl. Uit: Interieurdesigner, Cristy Brandriet

Ook nieuw is het multifunctionele gebruik dat is ontstaan in deze kamer, want als de vormgeving dan toch zo heel veel fraaier en comfortabeler is dan vroeger, dan kan het net zo goed  ook gebruikt worden voor andere doeleinden.

Voor de vormgeving van het slaapkamerinterieur gelden in principe dezelfde ontwerpuitgangspunten en –principes die ook gelden voor de andere leefvertrekken. Ook voor de slaapkamer geldt dat het belangrijk is om rekening te houden met de  gebruiks- en gebruikersfuncties. Hierna richten we ons op de ontwerpaspecten en interieuronderdelen die specifiek voor de slaapkamer zijn.

De vormgeving van de slaapkamer

Bij de decoratieve vormgeving van de slaapkamer gaan we in principe uit van een gekozen interieurstijl, die we voor alle onderdelen gaan uitvoeren.  Toch begint ook in deze ruimte het ontwerp met een  goede inventarisatie van de wensen van de bewoner en alle activiteiten die hierin structureel plaatsvinden. De keuze voor en afstemming en uitvoering van het decor en de stukken moeten hiermee in lijn zijn.

Wat ook de (extra) activiteiten mogen zijn in de slaapkamer, de hoofdfunctie van de ruimte is  ‘slapen’ en dat doen we in deze ruimte ongeveer een derde van ons leven. Om ervoor te zorgen dat we de omstandigheden in de slaapkamer zo goed mogelijk kunnen afstemmen op die ‘slaap’ is het  verhelderend om wat meer te weten over  het begrip ‘slapen

Slapen is een levensbehoefte

We hebben onze slaap, net als eten en drinken, nodig als een eerste levensbehoefte. Tijdens de slaap herstellen ons lichaam en geest, in de slaap is ons bewustzijn verlaagd en zijn we ons niet bewust van de buitenwereld.

ID_2020, Aerosleep

Hierdoor lijkt het alsof ons lichaam in een totale rusttoestand is, maar dat is niet het geval, ons hart blijft immers kloppen, het bloed blijft stromen en we ‘dromen’. Ons lichaam en onze geest zijn dus ook gedurende de slaap actief en we doorlopen iedere slaap zelfs een zogenaamde slaapcyclus.

De slaapcycli[1]

We kunnen onze slaap gemiddeld opdelen in 5 slaapcycli van anderhalf tot twee uur, die elkaar gedurende de nacht,  steeds opnieuw opvolgen. Iedere cyclus bestaat uit 5 slaapfasen die zich onderscheiden door  de mate van hersenactiviteit en oogbeweging (Eye Movement).

Bij fase 1 t/m 4 is de oogbeweging langzaam, deze fasen heten daarom ook: Non Rapid Eye Movement (NREM). De laatste fase, fase 5 onderscheid zich juist door een snelle oogbeweging, Rapid Eye Movement, daarom wordt deze fase ’remslaap’ genoemd.

In de  fasen 1 en 2 is er sprake van een lichte slaap.

Fase 1 (NREM1)

Dit is een korte fase waarin je vanuit een wakkere toestand in de slaapfase gaat. De oogbeweging wordt langzaam,  het is moeilijk om de ogen open te houden waarna je uiteindelijk in slaap valt. De hersenactiviteit neemt langzaam af. Deze fase duurt maar zo’n vijf minuten. In een nacht met 5 slaapcycli bestaat deze fase uit maximaal 5% van de totale slaap.

Fase 2 (NREM2)

Dit is het begin van de echte slaap, maar de slaap is nog licht. In deze fase worden we niet meer van elk geluid wakker, maar als je wakker wordt in deze fase heb je nog niet het gevoel diep geslapen te hebben. Deze periode duurt ongeveer drie kwartier tot een uur. Dat is voor een nacht met 5 slaapcycli gemmiddeld 50% van de totale slaap.

De fasen 3 en 4 worden wel de diepe slaap genoemd.

Fase 3 (NREM3)

Dit is de overgangsfase naar de diepe slaap, onze ademhaling wordt helemaal regelmatig, het hartritme daalt en onze spieren ontspannen volledig. Deze fase duurt meestal zo’n kleine tien minuten, in een nacht met 5 slaapcycli  is dit maximaal 10% van de totale slaap.

Fase 4 (NREM4)

In deze fase slapen we diep,  de ademhaling en het hartritme zijn op zijn laagst. Als we in deze fase wakker gemaakt worden zijn we gedesoriënteerd en hebben we even tijd nodig om goed na te kunnen denken.  Deze diepe slaapfase zorgt voor ons fysieke herstel en duurt maximaal 20 minuten. In een  nacht met 5 slaapcycli maakt deze fase zo’n 20% van de totale slaap uit.

Fase 5 (REM slaap)

Deze fase wordt ook wel de ‘droomslaap’ genoemd. Er zijn snelle oogbewegingen en is een grote hersenactiviteit omdat de hersenen  actief zijn met dromen, het verwerken van informatie en allerlei geheugenfuncties. Het lichaam is totaal ontspannen en praktisch verlamd, de ademhaling en hartslag zijn onregelmatig en de bloeddruk stijgt. Tijdens deze fase zijn dus zowel het lichaam als de geest zeer actief daarom kost deze fase energie. Na iedere remslaapfase worden we over het algemeen kort en vaak zonder dat we het merken wakker, waarna de hele slaapcyclus van opnieuw begint.

De remslaap duurt gemiddeld 20 tot 25 minuten.  In een nacht met 5 slaapcycli beslaat de remslaap ongeveer 20 tot 25 % van de totale slaap.

Factoren voor een goede slaapomgeving

Met de uitleg van de slaap(fases) zal duidelijk geworden zijn, dat we door in de vormgeving van de slaapkamer rekening te houden met  de kenmerken en behoeften van het slapende lichaam in ieder geval positief kunnen bijdragen aan een goede en gezonde nachtrust.

De omstandigheden

Het is in alle ruimten belangrijk om te zorgen voor een omgeving die optimaal is afgestemd op zijn gebruikers. Voor de slaapkamer kunnen we een aantal belangrijke randvoorwaarden en richtlijnen aangeven die, met name voor een goede invulling van de hoofdfunctie: slapen, essentieel zijn. Belangrijke aspecten zijn hierbij bijv. een gezonde temperatuur en klimaat. Daarnaast proberen we deze omgeving zo te vormgeven dat hierin  al te veel zintuiglijke prikkels vermeden worden op het gebied van: licht en geluid. In algemene zin zorgen we er verder voor dat de omgeving als zodanig afgestemd is op de behoeften en voorkeuren van de gebruikers.

Temperatuur/Klimaat

In tegenstelling tot vroeger, toen het motto voor de slaapkamer was: hoe kouder hoe beter, gaat men er tegenwoordig vanuit dat kou en vocht een ongezonde omgeving opleveren waarin schimmels, huisstofmijt, virussen en bacteriën beter gedijen dan het geval is in een verwarmde ruimte.  Daarom wordt tegenwoordig aangeraden om de ruimte permanent te verwarmen, hierbij is het wel van belang dat de ruimte tegelijkertijd geventileerd wordt, waardoor er een goede luchtverversing en een afdoende vochtverdamping plaatsvindt.

Over het algemeen adviseert men dus om de slaapkamer in de koele periodes van het jaar 24 uur per dag te verwarmen,  waarbij de ideale temperatuur gedurende de nacht lager ligt dan overdag (als de ruimte overdag gebruikt wordt voor andere activiteiten).

Over de ideale temperaturen wordt verschillend gedacht, maar gemiddeld gaat men uit van een nachttemperatuur die ligt tussen de 15 en 18 °C en een kamertemperatuur overdag. Daarom verdient het de aanbeveling om, indien dit mogelijk is, op de radiatoren in deze ruimte een thermostaatknop aan te brengen waardoor de temperatuur naar behoefte aangepast kan worden.

Licht

Ons lichaam wordt sterk beïnvloed door het op het oog vallend licht,  overdag helpt licht om de nachtelijke hoeveelheid van het slaapbevorderende hormoon Melatonine in ons bloed te verhogen. Licht tijdens de nacht onderdrukt juist de aanmaak van dat voor de slaap zo belangrijke hormoon Melatonine, waardoor onze  slaapcyclus kan worden verstoord.  Bijna iedereen kan in een  donkere omgeving beter de slaap vatten en beter doorslapen dan in een lichte omgeving, daarom is het ook erg belangrijk om in de slaapkamer de ramen goed te kunnen verduisteren, waardoor het omgevingslicht geen negatieve rol speelt.

Geluid

Niet iedereen is even gevoelig voor geluid tijdens de slaap, maar voor de meeste mensen geldt dat geluidsprikkels die tot de slaapkamer doordringen leiden tot een onderbreking van de slaap.  En ook voor degenen die door geluiden heen kunnen slapen blijkt toch  uit onderzoek, dat deze wel degelijk op geluiden  reageren,  bijv. met  een hartslagversnelling of een lichamelijke onrust (veel bewegen, draaien, etc.)  Omgevingsgeluiden hebben dus, bewust of onbewust, een invloed op ons lichaam, op de gezondheid en op ons welbevinden.

Daarom is het belangrijk om, bij de plaatsing van de slaapkamers en de inrichting van het slaapkamerinterieur, zoveel mogelijk rekening te houden met de geluiden die ontstaan in de kamer zelf (bijv. door een zoemende computer) en in de woning door medebewoners (praten, lachen, lopen, etc.) en bijv. door  apparaten, zoals een boiler, droger, wasmachine, etc.

Als in een woning structureel overlast ontstaat door geluid, dan is het vaak mogelijk om de situatie te verbeteren door bijv. de vloeren en of wanden te voorzien van geluidsisolerende materialen, zoals stof en tapijt. Voor meer informatie over omgevingsgeluid kun je terecht bij De Nederlandse Stichting voor Geluidshinder[2] deze stichting brengt brochures uit over de diverse geluidsisolatiemiddelen en methoden. Zie ook www.nsg.nl

De leefomgeving

Naast de hiervoor behandelde omgevingsfactoren zijn er ook een aantal specifiek op de vormgeving gerichte aspecten die kunnen helpen bij een goede slaap. Zo geldt voor de meeste mensen dat ze beter slapen in een opgeruimde, rustige en sfeervolle kamer dan in een rommelige ruimte waarin veel visuele prikkels aanwezig. Daarnaast voelen we ons vaak het meest ontspannen in onze ‘eigen’ herkenbare omgeving. Juist door  onze de persoonlijke spulletjes in de slaapkamer, zoals familiefoto’s voelen de meeste mensen zich in de eigen slaapkamer meer op hun gemak dan in een vreemde omgeving.  Over het algemeen ervaren mensen een slaapkamer als een plezierige omgeving als hierin rust, ontspanning en een persoonlijke sfeer met elkaar verenigd zijn.

Het bed

ID_2021, Decorati

In een interieurontwerp zien wij het bed voornamelijk als het belangrijkste en centrale meubelstuk in de slaapkamer. Toch is het bed vanzelfsprekend en in de eerste plaats een functioneel ligmeubel dat bedoeld is om in te slapen.

Een goed en passend bed is een belangrijke voorwaarde voor een goede slaap.  Gezien het grote belang van dit meubel ga ik hierna uitgebreider in op de soorten en uitvoeringen van bedden en de toebehoren erbij.

Het bed bestaat uit een ombouw en een matras met beddengoed. De meest gebruikte bedden zijn: eenpersoons- en tweepersoonsbedden. Daarnaast zijn er ook speciale kinderbedden, met een op het kind aangepaste grote en hoogte en bedden voor ouderen (senioren), met een aanpasbare hoogte.

Bedden, uitvoeringen en maten

Een eenpersoonsbed heeft meestal een afmeting van 90 cm bij 200 of 210 cm, deze laatste maat wordt steeds meer de standaard. Tweepersoonsbedden hebben meestal de dubbele breedte van een eenpersoonsbed, maar breedtes van 200 cm zijn ook geen uitzondering.

Onder een lits-jumeaux uitvoering van een bed verstaat men twee losse eenpersoonsbedden, die bedoeld zijn om los naast elkaar te plaatsen, deze uitvoering wordt gekozen door mensen die liever separaat van elkaar in een ruimte willen slapen, bijv. omdat men niet dezelfde matraswensen heeft of omdat een van de partners onrustig slaapt.

Een twijfelaar heeft meestal afmetingen van  120 cm bij 200 cm, deze maat zit dus tussen een eenpersoonsbed en een tweepersoonsbed in. Tegenwoordig vinden we dit nogal een krappe maat voor twee personen, maar deze uitvoering kan bijv. een uitkomst zijn in een niet al te grote logeerkamer waarin men toch graag aan logees een tweepersoons slaapplaats wil bieden.

De beste hoogte

De gemiddelde lighoogte van bedden (bed + matras) is tegenwoordig ongeveer 50 cm, deze hoogte is afgestemd op de gemiddelde menselijke maten, maar voor grotere mensen of oudere mensen (die lastig kunnen bukken en opstaan) is een hoger bed vaak veel comfortabeler, de hoogtemaat kan dan ergens tussen de 55 – 60 cm liggen.

Als bij het zitten op de  bedcombinatie (bed en matras) de knie in een stand van ongeveer op 90° staat, dan is de hoogte voor het in- en uitstappen goed op het lichaam afgestemd en dus relatief comfortabel.

 

Ik wens je een hele fijne nachtrust!

handtekeningCristy 2

Meer lezen over dit onderwerp?

 

 


[1] Bron: Verbeek, Ingrid en Ed Klip; “Slapeloosheid”, Boom Hulpboek. Amsterdam, 2005

 

[2] De NSG probeert geluidshinder in Nederland zoveel mogelijk tegen te gaan. Zij beschikt over veel kennis op het gebied van geluid, geluidshinder en de bestrijding ervan. Iedereen met vragen over dit onderwerp kan gebruik maken van deze kennis.